İmalat-ı Harbiye Usta Mektebi

Mahmut Döneminde kurulmuş olan Tophane Müşiriyeti’nin devamı olarak Mondros Ateşkes Antlaşması’na kadar faaliyetine devam eden ve aynı zamanda semte de ismini veren Tophane-i Amire (Tophane Kışlası, İmalat-ı Harbiye Müdüriyet-i Umumiyesi) bünyesindeki Osmanlı ordularının silah ve mühimmat ihtiyaçlarını karşılamak üzere oluşturulan yapı kompleksinde, Osmanlı Ordusu’na top ustaları yetiştirmek için açılan okuldur.[1]

1909 yılında, Tophane Nezareti ünvanı İmalat-ı Harbiye Müdüriyeti’ne dönüştürülerek bir dizi düzenleme ve değişiklik yapılmış, Çini Fabrikası Müdürü Ferik Nazım Paşa teşkilata müdür olarak atanmıştır.

1910-11 yıllarında Zeytinburnu’nda İmalatı-ı Harbiye Nazari Mektebi adı ile açılan sanat mektebi 1915 yılında tophaneye nakledilmiş, adı İmalat-ı Harbiye Usta Mektebi’ne dönüştürülerek teorik öğrenim 5 sene, pratik öğrenim 4 sene olarak düzenlenmiştir.[2]

İlk faaliyetine Fatih Sultan Mehmet döneminde başlayan zamanla yapılan eklemeler ile büyüyen Tophane Kışlası Kompleksi’nden günümüze Tophane-i Amire binası kalmış, 1946-57 yılları arasında Meclis-i Mebusan Caddesi genişletme çalışmaları sırasında yıkılan diğer yapılar gibi İmalat-ı Harbiye Usta Mektebi de 1957 yılında yıkılmıştır.

Mektebin arazisi günümüzde Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi’ne ait olup, Arkeolojik Park olarak tespit edilmiştir.

—–

1 Ersoy Zengin, Milli Mücadele Yıllarında İmalat-ı Harbiye Fabrikaları, Mavi Atlas Dergisi, 2017.

2 Feza Günergun, İmalat-ı Harbiye Usta Mektebi ve Osmanlı Askeri Sanayi Kurumlarında Mesleki ve Teknik Eğitim Üzerine Notlar, İ.Ü. Tarih Bölümü, 2006.