Sümela Manastırı’nın kökeni, 4. yüzyıla kadar uzanıyor. Efsaneye göre, Atina’dan gelen iki keşiş, rüyalarında Meryem Ana’nın bu kayalıklarda bir kilise inşa edilmesini istediğini görür.

Aynı rüyayı gören keşişler, Karadağ’ın yamacında buluşur ve manastırın temelini atarlar. Zamanla bölgenin en önemli dini merkezlerinden biri haline gelen Sümela, keşiş yetiştiren bir okul olarak da hizmet vermiş.

Osmanlı döneminde bile varlığını sürdüren manastır, 1923’teki nüfus mübadelesine kadar Rum Ortodoks cemaatinin en kutsal hac yerlerinden biri olarak kalmış.nnManastırın adı, Yunanca’da “siyah” anlamına gelen *melas* kelimesinden türemiş.

Bu ismin, Karadağ’ın eski adı olan *Mela*’dan veya manastırın kayalara yaslanmış karanlık görüntüsünden geldiği düşünülüyor. İç mekanlarda yer alan freskler, Bizans sanatının izlerini taşıyor.

Ana kilisenin duvarlarındaki sahneler, İsa ve Meryem Ana’nın hayatından kesitler sunarken, manastırın avlusundaki şifalı ayazma, yüzyıllardır ziyaretçilerin umut bağladığı bir nokta olarak biliniyor.nnSümela, sadece dini bir mekan değil, aynı zamanda doğayla bütünleşen bir mimari harika.

Vadiden 300 metre yüksekteki konumu, ziyaretçilere hem manevi bir huzur hem de Karadeniz’in nefes kesen manzarasını sunuyor.

2015-2018 yılları arasındaki restorasyon çalışmaları, manastırın orijinal dokusunu koruyarak ziyarete açılmasını sağlamış.