Ayasofya-i Kebir Camisi, ilk olarak Bizans İmparatoru I. Justinianus tarafından 532-537 yılları arasında kilise olarak inşa ettirilmiştir.

Kubbesinin alışılmışın dışındaki büyüklüğü ve orta mekâna hakimiyeti, dönemin mühendislik ve mimarlık anlayışının ne denli ileri olduğunu gösterir.

Yapımında kullanılan hafif ve sağlam tuğlalar, depremlere karşı dayanıklılığını artırmak amacıyla özel olarak üretilmiştir.

1453 yılında İstanbul’un fethiyle birlikte camiye dönüştürülen yapı, Osmanlı döneminde de önemini korumuştur.

Sultan Abdulmecid’in emriyle 1847-1849 yılları arasında İsviçreli Fossati Kardeşler tarafından gerçekleştirilen onarımlar sırasında, ana kubbenin 11,3 metre çapındaki alanına Kazasker Mustafa İzzet Efendi tarafından Nur Suresi’nin 35.

ayeti işlenmiştir. Bu yazı, yapının hem dini hem de sanatsal değerini pekiştiren unsurlardan biridir.nnMozaikleri, Ayasofya-i Kebir Camisi’nin en dikkat çekici özelliklerinden biridir.

Farklı dönemlere ait figürlü ve figürsüz mozaikler, yapının iç mekanlarını süsler. Tasvir kırıcılık döneminde kaldırıldığı düşünülen figürlü mozaikler, 843 yılından itibaren yeniden yapılmaya başlanmıştır.

Apsis Mozaiği, bu dönemin ilk figürlü mozaiklerinden biri olarak öne çıkar. Galeri katı, tympanon duvarları ve narteks gibi alanlarda da farklı tarihlerde yapılmış mozaikler bulunur.

Bu mozaikler, Bizans sanatının inceliklerini ve dönemlerin estetik anlayışını yansıtır. Osmanlı döneminde eklenen I. Mahmud Kütüphanesi ise yapının kültürel zenginliğine katkıda bulunan önemli bir unsurdur.

Kütüphane, okuma salonu ve kitapların korunduğu hazine-i kutub bölümlerinden oluşur ve ziyaretçilere Osmanlı döneminin bilgi birikimini sunar.

Ayasofya-i Kebir Camisi’nin koleksiyonları, farklı dönemlerin sanatsal ve kültürel mirasını yansıtan mozaikler ve mimari detaylardan oluşur.

Bu hatlar, ziyaretçilere geçmişin izlerini sürme fırsatı sunar:nn- **Bizans Dönemi Mozaikleri**: Yapının farklı bölümlerinde yer alan figürlü ve figürsüz mozaikler, Bizans sanatının en önemli örneklerindendir.

Apsis Mozaiği, bu dönemin ilk figürlü mozaiklerinden biri olarak dikkat çeker ve ziyaretçilerin ilgisini çeker.nn- **Osmanlı Dönemi Eklemeleri**: Sultan I.

Mahmud tarafından 1739 yılında yaptırılan kütüphane, Osmanlı döneminin kültürel zenginliğini yansıtan önemli bir eklemedir.

Okuma salonu ve hazine-i kutub bölümleri, dönemin bilgi birikimini ve estetik anlayışını gözler önüne serer.