Trabzon Hükümet Konağı veya Trabzon Vilayet Konağı, 1933 yılında Hükümet Konağı olarak inşa edilmiş ve Cumhuriyet’in 10. yıl dönümü olan 29 Ekim 1933’te hizmete açılmıştır. I.
Ulusal Mimarlık Üslubu ile inşa edilen ve Mimar Vedat Tek’e atfedilen yapı, yığma yapım sistemiyle gerçekleştirilmiş olup kesme taş ve moloz taş kullanılmıştır; aynı zamanda kagir bir yapıdır.
Doğu-batı yönünde dikdörtgen planlı olan yapı, yükseltilmiş bir bodrum kat üzerine bir zemin kat ve bir normal kattan oluşmakta ve 36 odalı olarak inşa edilmiştir.
Dıştan üst örtüsü kırma çatı olup çatı kaplama malzemesi Marsilya kiremittir; geniş çatı saçağı ahşap malzeme ile kaplanmıştır.
Yapının kuzey cephesinde yer alan ana girişe tek kollu taş merdiven ile ulaşılmaktadır. Bu giriş basık kemerli, çift kanatlı ve ahşap olup giriş bölümü yapıdan çıkma yapmaktadır.
Güney cephesinde ana girişin karşısında yer alan ikinci bir giriş bulunmakta; bu kapı dikdörtgen formlu, çift kanatlı ve ahşaptır. Kat ve köşe silmelerinde kesme taş malzeme kullanılmıştır.
Tüm cephelerde çift sıra pencere düzeni görülmekte; zemin kata ait pencereler basık kemerli, birinci normal kata ait pencereler ise sivri kemerlidir.
Büyük boyutlu pencereler taş söveli ve ahşap olup doğu, batı ve kuzey cephelerinde normal kat pencerelerinin üst kısımları mavi çiniler ile kaplanmıştır.
Cephe düzeninde orta aksın belirginleştirildiği ve uçlardaki aksların hafifçe öne çıkarıldığı bir uygulama görülmektedir.
İç mekânda ana girişten geniş bir hole geçilmektedir. Holün güneyinde üst kata çıkan mermer kaplı ve demir korkuluklu merdiven yer almaktadır. Kat mekânları ortada yer alan uzun bir koridorun iki yanında konumlanmıştır. Holün her iki yanında yer alan ışıklıklar, orta mekânların aydınlatılmasını sağlamaktadır.
Yapının bulunduğu alanda daha önce de hükümet konakları yer almaktaydı.
İlk yapı 1820 yılında merkezden gönderilen Cani Kalfa adlı mimar tarafından tasarlanmış, vali sarayı ile birlikte ve ek olarak bir hapishane ile inşa edilmiştir.
1836 yılında bu yapı şehir halkının katkılarıyla onarılmış, Tanzimat sonrası dönemde de bakım görmüştür.
1860’lı yıllarda yetersiz kalması üzerine, Ebniye halifelerinden Küçük Rıfat Efendi gözetiminde ahşap yapı yerine kagir malzemeyle yeni bir hükümet konağı inşa edilmiş ve bu yapının 1869 yılında tamamlandığı tahmin edilmektedir.
1862 yılında çıkan büyük yangında hükümet konağı ağır hasar görmüş, ardından yeni bir yapı inşasına başlanmış ancak maddi yetersizlikler nedeniyle süreç sekteye uğramıştır.
Daha sonra yapılan yapının alt katında ve avlusunda Trabzon’daki dört hapishaneden ikisinin yer aldığı bilinmektedir.
1892 yılında onarıldığı kaydedilen bu yapı, 1916’daki Rus işgali sırasında büyük oranda tahrip olmuş; buna rağmen 1920’ye kadar kullanılmaya devam etmiş, işlevselliğini yitirmesi üzerine yıkılarak yerine günümüzdeki bina inşa edilmiştir.
Yeni hükümet konağı 1987 yılına kadar bu işlevle kullanılmıştır. 1985 yılında Kültür Bakanlığı’na devredilen yapı, 1989 yılında restore edilmiş ve 1991 yılında İl Kültür Müdürlüğü olarak hizmet vermeye başlamıştır.
Bu süreçte yapının giriş katında İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, üst katında ise adliye yer almıştır.
2020 yılında başlayan ve yaklaşık bir buçuk yıl süren restorasyonun ardından yapı günümüzde Trabzon Valiliği olarak hizmet vermektedir.
